 |
| Nieuws |
|
| [Nieuws] Ansichtkaart als middel tegen zelfdoding |
| geplaatst door roppie, 8 September 2010 - 20:23, Nieuws |
LEEUWARDEN - De Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) Friesland gaat ansichtkaarten versturen aan mensen die in behandeling zijn geweest na een poging tot zelfdoding.
Volgens Annelies de Laat van de Friese GGZ is uit een Australisch onderzoek gebleken dat een dergelijke kaart zorgt dat mensen minder snel weer suïcidale gevoelens krijgen.
Op het kaartje staat een kleurrijke afbeelding. Op de achterkant is een tekst geschreven, waaraan de behandelaar van de geadresseerde een persoonlijke boodschap toevoegt.
De kaart wordt een half jaar na de behandeling naar de ex-patiënt verstuurd. GGZ Friesland heeft zo'n dertig suïcidale patiënten per jaar, daarvan komt een ''groot deel'' alsnog door zelfdoding aan het einde.
[Bron: nu.nl]
|
| 16 keer bekeken, 2 reacties |
 |
|
|
| [Nieuws] Gezin heeft invloed op ADHD |
| geplaatst door roppie, 8 September 2010 - 20:20, Nieuws |
NIJMEGEN - ADHD is niet alleen erfelijk, er zijn ook biologische en gezinsfactoren die invloed heben op de ontwikkeling van deze aandachtstekortstoornis. Dit blijkt uit promotieonderzoek van orthopedagoog Cathelijne Buschgens van het UMC St Radboud.
Voor het onderzoek analyseerde Buschgens onder andere enquêtegegevens die verzameld zijn in een Nederlandse studie onder enkele duizenden kinderen en hun ouders en leerkrachten.
Hoog geboortegewicht
Hieruit bleek dat een hoog geboortegewicht van het kind (negen pond of hoger), een moeder die rookt tijdens de zwangerschap en complicaties tijdens zwangerschap en bevalling samenhangen met ADHD-gedrag van het kind.
Het verband is het sterkst als ADHD vaker voorkomt in de familie. Maar ook zonder erfelijke belasting blijft de samenhang met deze factoren bestaan.
Geboortegewicht
Buschgens noemt het opvallend, dat een hoog geboortegewicht een risicofactor voor ADHD is. "Van een laag geboortegewicht is bekend dat het schadelijk kan zijn voor de gezondheid van een kind. Maar van een hoog geboortegewicht zijn veel minder langetermijnrisico's bekend."
De gezondheidszorg zou extra alert moeten zijn, als rondom een geboorte een combinatie van deze risicofactoren aanwezig is.
Gezinsfactoren
Ook de relatie tussen ADHD en diverse gezinsfactoren werd bekeken. Een weinig warme, overbeschermende en afwijzende opvoeding hangt samen met meer ADHD-kenmerken bij het kind.
Daarnaast heeft ADHD bij de ouder(s) ook effect op de ouder-kind relatie, en wordt de verhouding tussen broertjes en zusjes onderling beïnvloed door ADHD-gedrag van één van de kinderen.
Een belangrijke aanbeveling van het proefschrift is om bij de behandeling van ADHD van een kind, of van een ouder, alle gezinsleden te betrekken.
[Bron: nu.nl]
|
| 9 keer bekeken, 0 reacties |
|
|
|
| [Nieuws] Mogelijk 1 miljoen onterechte ADHD-diagnosen |
| geplaatst door rain, 22 Augustus 2010 - 11:26, Nieuws |
EAST LANSING - Bijna 1 miljoen kinderen in de Verenigde Staten zijn mogelijk onterecht gediagnosticeerd met de aandachtstekortstoornis ADHD. Nieuw onderzoek van Michigan State University wijst hier op.
© Gezondheidsnet
De jongste kinderen van een klas krijgen relatief vaker gedragsveranderende medicijnen als Ritalin voorgeschreven dan de oudere kinderen in een klas.
Blijkbaar lopen zij meer risico om verkeerd gediagnosticeerd te worden, omdat ze jonger zijn en dus ook meer kinderlijk gedrag vertonen.
Omdat er geen tastbaar medisch bewijs voorhanden is om te bepalen of een kind wel of geen ADHD heeft, zijn patiëntjes afhankelijk van de beoordelingen van leraren en artsen. De onderzoekers vrezen dat zij te weinig rekening houden met het verschil tussen de jongste en oudste kinderen in een klas.
1 september
Voor het onderzoek werden gegevens van 12.000 kinderen jonger dan zeven jaar uit het Early Childhood Longitudinal Study Kindergarten Cohort bestudeerd.
Hieruit bleek dat de jongste kleuters 60 procent meer kans hadden om het stempel ADHD te krijgen, dan de oudste kleuters uit dezelfde klas. Zo had een kind dat op 31 augustus is geboren veel meer kans op de diagnose ADHD dan een kind dat een dag later, op 1 september, is geboren.
ADHD is de gedragsstoornis die het meest gediagnosticeerd is in Amerika. 4,5 miljoen kinderen zouden daar last hebben van deze aandachtstekortstoornis. Maar dit onderzoek lijkt aan te tonen dat 20 procent hiervan mogelijk verkeerd gediagnosticeerd is.
Symptomen
De onderzoekers hopen dat artsen en psychologen zich niet alleen laten leiden door de perceptie van de leraar die een kind ziet dat zich minder goed gedraagt dan de rest.
Zij vinden dat de diagnose ADHD pas gesteld kan worden bij een kind jonger dan zeven wanneer er meerdere symptomen van aandachtstekort of hyperactiviteit aan te wijzen zijn en wanneer deze symptomen langer dan zes maanden aanwezig zijn; zowel op school als thuis.
Het onderzoek verschijnt in de Journal of Health Economics.
bron: nu.nl
|
| 51 keer bekeken, 1 reacties |
|
|
|
| [Nieuws] Farmaceuten steunen patiëntenkoepels |
| geplaatst door roppie, 17 Augustus 2010 - 10:16, Nieuws |
AMSTERDAM - Patiëntenkoepels die de autoriteiten van onafhankelijk advies zouden moeten voorzien worden zelf gesubsidieerd door pillenfabrikanten.
Sommige organisaties draaien zelfs volledig op geld van de fabrikanten, meldt Health Action International (HAI), zelf ook een patiëntenorganisatie en gevestigd in Amsterdam. De European Medicines Agency (EMA) bespreekt met 23 patiëntenkoepels het geneesmiddelenbeleid. HIA onderzocht de achtergrond van de patiëntenkoepels en kwam tot de conclusie dat minder dan de helft van deze organisaties aan de richtlijnen van de EMA voldoet.
Vijftien van de 23 organisaties ontvangen geld uit het bedrijfsleven. Zeven organisaties ontvingen tussen 2006 en 2008 geen subsidie van de industrie, waarvan er vier zeggen dit altijd te weigeren. Onder die vier is HIA.
Afhankelijk
Het is niet de bedoeling dat patiëntenorganisaties die met de EMA overleggen afhankelijk zijn van het bedrijfsleven. De EMA gaat ervan uit dat deze organisaties de belangen van de patiënten behartigen en neemt hun adviezen daarom serieus. Naarmate deze organisaties meer van het bedrijfsleven afhankelijk zijn, wordt de kans dat het belang van de patiënt bij hen voorop staat kleiner.
De organisaties zijn volgens HAI nauwelijks transparant over waar het geld vandaan komt en waar het voor wordt gebruikt. Meer onderzoek zou nodig zijn omdat veel meer organisaties zijn betrokken bij het opstellen van het Europese geneesmiddelenbeleid.
Ook het Nederlandse College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) blijkt te hebben overlegd met organisaties die sterke financiële relaties met farmaceutische bedrijven hebben, schrijft Trouw. Zo praat het CBG net als de EMA met het internationale samenwerkingsverband van patiëntenorganisaties IAPO. Dat ontving vorig jaar ruim zes ton van farmaceutische bedrijven.
[Bron: nu.nl]
|
| 57 keer bekeken, 1 reacties |
|
|
|
| [Nieuws] Onderzoek wijst uit: Wat je zegt ben je zelf |
| geplaatst door roppie, 16 Augustus 2010 - 20:08, Nieuws |
WINSTON-SALEM - Hoe je anderen ziet, hangt af van je eigen gemoed. Wanneer je zelf emotioneel stabiel, blij en zachtaardig bent, zul je anderen positiever beoordelen.
Volgens onderzoekers van Wake Forest University zegt je zienswijze op anderen iets over de ander, maar vooral veel over je eigen persoonlijkheid. De onderzoekers kwamen veel te weten over hun proefpersonen, puur door ze te vragen wat ze van anderen vonden.
Voor het onderzoek werden mensen gevraagd om hun drie van hun vrienden, collega's of huisgenoten te beoordelen. Een jaar later werd dezelfde test nog eens gedaan. De resultaten zijn na te lezen in tijdschrift Journal of Personality and Social Psychology.
Persoonlijkheidsstoornis
Mensen die negatief tegen anderen aankeken, scoorden gemiddeld hoger op narcisme en antisociaal gedrag. Ook hadden ze meer kans op depressie of persoonlijkheidsstoornissen. Mensen die positief naar anderen keken, waren gelukkiger, enthousiaster en emotioneel stabiel. Ook waren ze vaak meer tevreden met hun eigen leven en erg geliefd door anderen.
[Bron: Gezondheidsnet]
|
| 44 keer bekeken, 0 reacties |
|
|
|
| [Nieuws] 'Zelfmoord op spoor moet 5 procent lager' |
| geplaatst door roppie, 15 Augustus 2010 - 20:52, Nieuws |
UTRECHT - Spoorbeheerder ProRail wil het aantal zelfdodingen op het spoor de komende vier jaar terugbrengen met 5 procent. Een woordvoerder heeft een bericht daarover in het vakblad Psy zondag bevestigd.
Het aantal zelfdodingen in Nederland is volgens recente cijfers van het CBS vorig jaar gestegen. In 2008 maakten 1435 mensen een eind aan hun leven. Vorig jaar steeg dat aantal met negentig gevallen tot 1525.
Volgens ProRail leert de ervaring dat ongeveer de helft van het aantal suïcides wordt gepleegd door mensen die in behandeling zijn bij instellingen voor geestelijke gezondheidszorg, of daar in behandeling zijn geweest.
De spoorbeheerder wil samen met de psychiatrische inrichtingen maatregelen nemen om het aantal zelfdodingen naar beneden te brengen. Dat kan bijvoorbeeld door in de buurt van psychiatrische inrichtingen hekken te plaatsen rond het spoor.
Contact
In Eindhoven is daarmee al een proef gedaan die succes gehad lijkt te hebben. Het idee bestaat ook om treinmachinisten in contact te brengen met psychiatrisch patiënten die suïcidaal zijn.
De machinisten zouden dan kunnen vertellen over de trauma's die ze oplopen als ze meemaken dat mensen zich voor hun trein werpen. Deskundigen hopen dat deze gesprekken mensen met zelfmoordplannen wakker schudden.
Jongens
Uit de cijfers blijkt dat vooral jongens tot negentien jaar een eind aan hun leven maken en mannen tussen de veertig en zestig jaar.
Hoogleraar suïcidepreventie Ad Kerkhof van de Vrije Universiteit in Amsterdam sluit in het artikel niet uit dat de stijging van het aantal zelfdodingen in 2009 te maken heeft met de economische recessie. Maar hij zegt dat de stijging ook toeval kan zijn.
In vergelijking met andere Europese landen komt zelfmoord door voor een trein te springen in Nederland relatief vaak voor. 12 procent van het aantal zelfdodingen vindt plaats op het spoor. In Duitsland en Zweden ligt dat percentage bijvoorbeeld ongeveer de helft lager.
[Bron: nu.nl]
|
| 137 keer bekeken, 6 reacties |
|
|
|
| [Nieuws] 40 meldingen misbruik Jeugdzorg |
| geplaatst door roppie, 10 Augustus 2010 - 21:48, Nieuws |
DEN HAAG - In ongeveer drie weken tijd zijn veertig meldingen binnengekomen van seksueel misbruik van kinderen die onder verantwoordelijkheid van de overheid zijn geplaatst in jeugdzorginstellingen en pleeggezinnen.
© ANP
De meldingen zijn binnengekomen bij het telefonisch meldpunt (070-3765872) van de zogeheten commissie-Samson, die onderzoek doet naar het seksueel misbruik. Het meldpunt werd op 19 juli geopend.
De commissie onder leiding van voormalig procureur-generaal Rieke Samson-Geerlings komt dinsdag voor het eerst bijeen in aanwezigheid van demissionair minister André Rouvoet (Jeugd en Gezin). Een woordvoerder van de commissie sprak dinsdag van een behoorlijk aantal meldingen in korte tijd. ''Zeker omdat het vakantietijd is.''
Kerk
Rouvoet en zijn collega Ernst Hirsch Ballin (Justitie) besloten dit voorjaar de commissie-Samson in te stellen na meldingen van misbruik binnen de Rooms-Katholieke Kerk en van kinderen die door de kinderbescherming in katholieke instellingen waren geplaatst.
De commissie-Samson houdt ook contact met de commissie-Deetman, die misbruik binnen de Rooms-Katholieke Kerk onderzoekt. Beide commissies nemen de periode van 1945 tot nu toe onder de loep.
Overheid
De commissie-Samson onderzoekt de signalen van seksueel misbruik van minderjaren die onder verantwoordelijkheid van de overheid gedwongen zijn geplaatst in (rijks)jeugdinrichtingen, internaten, kindertehuizen en pleeggezinnen.
De veertig meldingen komen van slachtoffers en andere betrokkenen. Het gaat zowel om actuele gevallen als meldingen over misbruik in het verleden, aldus de woordvoerder van de commissie. De meldingen zijn volgens hem nog niet geanalyseerd.
[Bron: nu.nl]
|
| 78 keer bekeken, 2 reacties |
|
|
|
|
|
|
| [Nieuws] Hersenen zelfmoordenaar werken anders |
| geplaatst door roppie, 22 Februari 2010 - 13:23, Nieuws |
GENT – Depressie komt vaak voor onder mensen die zelfmoord plegen, maar toch is lang niet iedereen met een depressie suïcidaal. Het verschil zit hem in de hersenen, ontdekten hersenonderzoekers van het Departement voor Zelfmoordonderzoek aan de UGent.
Mensen met zelfmoordneigingen blijken veel emotioneler te reageren. Zo lieten de onderzoekers een reeks foto's van gezichtsuitdrukkingen zien aan 39 mensen met een depressie.
De personen die al ooit een zelfmoordpoging hadden gedaan, bleken veel angstiger te reageren op foto's van boze gezichten. Doordat ze negatieve gebeurtenissen overschatten, hebben ze volgens de onderzoekers moeite om positief naar de toekomst te kijken.
Er werd geen verband gevonden tussen de ernst van de depressie en de ernst van de zelfmoordgedachten. De onderzoekers hopen dat met deze bevindingen mensen met suïcidale gedachten eerder opgespoord worden en zelfdoding voorkomen kan worden.
Bron: gezondheidsnet.nl
|
| 149 keer bekeken, 0 reacties |
|
|
|
| [Nieuws] Met sporten minder kans op psychische stoornis |
| geplaatst door roppie, 22 Februari 2010 - 13:17, Nieuws |
UTRECHT - Mensen die sporten hebben 50 procent minder kans om een psychische stoornis te ontwikkelen, dan mensen die niet sporten.
Dit blijkt uit gegevens van de Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study (NEMESIS), een representatief onderzoek onder volwassenen van 18 tot 64 jaar. De studie is uitgevoerd door het Trimbos-instituut in opdracht van het Ministerie van VWS.
Minister Klink van VWS heeft vandaag het eerste exemplaar van de publicatie 'Sporten en psychische gezondheid' in ontvangst genomen. Mensen die sporten hebben minder vaak psychische stoornissen, zoals depressies, fobieën, andere angststoornissen en alcoholverslaving, dan mensen die niet sporten.
Ook ontwikkelen mensen die sporten minder vaak voor het eerst in hun leven een depressie, fobie, andere angststoornis of drugsverslaving. Zo hebben mensen die bijvoorbeeld één tot drie uur per week sporten, 50 procent minder kans om over een periode van drie jaar een psychische stoornis te ontwikkelen, dan mensen die geen actieve sport beoefenen.
Sneller herstel
Naast een kleinere kans op het ontwikkelen van een psychische stoornis draagt sporten ook bij aan een sneller herstel. Mensen met een recente psychische stoornis zijn na drie jaar anderhalf keer vaker hersteld van hun ziekte, dan mensen met een psychische stoornis die niet sporten.
De positieve invloed van actief bewegen op dit herstel is het grootst als er sprake is van een angststoornis. Overigens is één tot drie uur per week actief sporten al voldoende om bovenstaande effecten te bereiken. Het is echter niet zo dat meer dan drie uur sporten resulteert in een nog beter effect.
Bron: gezondheidsnet.nl
|
| 309 keer bekeken, 4 reacties |
|
|
|
|
|
|
| [Nieuws] Korte cognitieve training effectief bij depressie |
| geplaatst door Ex-Member, 27 November 2009 - 14:39, Nieuws |
Korte cognitieve training lang effectief bij depressie
Cognitieve therapie biedt zeker vijf jaar bescherming nadat iemand is opgeknapt van meerdere depressieve episoden.
Dit blijkt uit recent onderzoek dat is uitgevoerd aan het AMC en de Rijksuniversiteit Groningen door dr. C. Bockting.
Meest voorkomende psychische aandoeningen
Depressie is op dit moment één van de meest voorkomende psychische aandoeningen. De kans op terugval is groot en kan zelfs oplopen tot negentig procent. Daarom is een adequate behandeling ter voorkoming van terugval uitermate belangrijk.
Onderzoek dat in december gepubliceerd zal worden in het toonaangevende Journal of Clinical Psychiatry, laat zien dat cognitieve therapie een beschermend effect biedt bij het vóórkomen van terugval bij depressie. Lange termijn effecten van deze therapie waren tot nu toe echter nog niet onderzocht.
Lange termijn effecten nu onderzocht
In de nieuwe studie wordt dat wel gedaan. In het onderzoek werden 172 mensen 5,5 jaar gevolgd nadat ze hersteld waren van meerdere depressies. Ze kregen at random ofwel reguliere behandeling (dwz geen behandeling of antidepressiva) toegewezen of een kortdurende cognitieve training naast de reguliere behandeling. Na 5,5 jaar blijkt dat het terugvalpercentage in de tweede groep significant lager is bij mensen die hersteld zijn van meerdere depressieve episodes, met name als men al enkele eerdere depressies heeft ondergaan.
Vruchtbare methode
Psychologische training lijkt een vruchtbare methode om terugval bij depressie terug te dringen. Het is echter nog de vraag of het een vervanging kan zijn voor het veelal levenslang slikken van antidepressiva of dat deze training beter gecombineerd kan worden met antidepressiva. Inmiddels zijn landelijke vervolgstudies gestart aan de Rijksuniversiteit Groningen in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam, Maastricht en Rotterdam. Ook zal worden onderzocht voor wie welke behandeling het beste is en of een internet (E mental health) variant van deze training ook beschermend werkt tegen terugval (Zie ook: www.doorbreek-depressie.nl).
Bron: Rijksuniversiteit Groningen.
|
| 268 keer bekeken, 0 reacties |
|
|
|
| [Nieuws] Nieuw slaapmiddel niet veiliger dan oude |
| geplaatst door Ex-Member, 3 Oktober 2009 - 11:59, Nieuws |
Nieuw slaapmiddel niet veiliger dan oude
Uitgegeven: 2 oktober 2009 10:09
Laatst gewijzigd: 2 oktober 2009 10:35
MAASTRICHT - Het slaapmiddel zopiclon heeft hetzelfde verslechterende effect op de rijvaardigheid als de conventionele benzodiazepinen. Huisartsen geven steeds vaker de voorkeur aan het vrije nieuwe zopiclon omdat ze vinden dat het veiliger is in het verkeer. Een Maastrichtse onderzoeksgroep vindt echter dat de artsen hun mening moeten bijstellen, maakte de Universiteit Maastricht vrijdag bekend.
''Zopiclon heeft tien uur na inname nog steeds een significant verslechterend effect op de rijvaardigheid'', luidt de conclusie van onderzoeker Tim Leufkens in zijn proefschrift. Hij onderzocht met zijn team de effecten van slaap- en kalmeringsmiddelen op de rijvaardigheid. Voor het eerst werden daar kwetsbare groepen als ouderen en patiënten met slapeloosheid bij betrokken.
Verwachting
De verwachting dat bijwerkingen van slaapmiddelen bij deze groepen anders zijn dan bij jonge gezonde mensen, is niet uitgekomen. Er zijn nauwelijks verschillen in de negatieve effecten tussen oudere en jonge mensen en goede en slechte slapers, aldus de promovendus. Ook concludeert hij dat langdurig gebruik van slaapmiddelen de negatieve effecten op de rijvaardigheid weliswaar vermindert, maar het leidt niet tot het verdwijnen van die effecten. Verder kwam uit het onderzoek naar voren dat vrouwen - de grootste groep gebruikers van slaapmiddelen- niet gevoeliger zijn voor de effecten op verkeersdeelname dan mannen.
Gevaren
Leufkens: ''De medische wereld en de patiënten moeten zich bewust worden van de gevaren van slaapmiddelen in relatie tot de rijvaardigheid. Er zijn verschillen tussen middelen, dus men kan kiezen. Een middel dat de rijvaardigheid verslechtert, doet dat ongeacht of men jong of oud is, man of vrouw, goed of slecht slaapt, of voor de eerste keer medicatie gebruikt of dit al jaren doet.''
© ANP
|
| 389 keer bekeken, 0 reacties |
|
|
|
| [Artikel] Online behandeling voor jongeren met trauma |
| geplaatst door Ex-Member, 22 September 2009 - 16:04, Nieuws |
Online behandeling voor jongeren met seksueel trauma
Jonge slachtoffers van seksueel geweld uit heel Nederland kunnen een effectieve traumabehandeling via internet volgen. De behandeling wordt nu geheel vergoed door alle zorgverzekeringen.
De ontwikkeling ervan is een initiatief van de Rutgers Nisso Groep, Kenniscentrum Seksualiteit, in samenwerking met Interapy en de Universiteit van Amsterdam (UvA). De behandeling heeft geen wachtlijst en wordt uitgevoerd door speciaal getrainde psychologen van Interapy en Fier Fryslân.
Seksueel geweld onder jongeren
Een aantal jaar geleden sloeg de Rutgers Nisso Groep alarm: uit hun onderzoek Seks onder je 25e bleek dat 20 % van de meisjes en 4 % van de jongens te maken had met seksuele dwang. De studie Seksuele Gezondheid in Nederland uit 2009 laat zien dat het om serieuze zaken gaat: 7 % van de meisjes tussen de 15 en 25 jaar is ooit verkracht.
Ernstige psychische klachten
Jongeren die slachtoffer zijn van seksueel geweld krijgen vaak ernstige psychische klachten, zoals posttraumatische stress, depressie en secundaire problemen zoals schooluitval, alcohol- en drugsmisbruik.
Lange wachtlijsten De Rutgers Nisso Groep stelde vast dat adequate hulp voor jonge slachtoffers van seksueel geweld op veel plaatsen in Nederland niet beschikbaar is. Gespecialiseerde instellingen hebben vaak lange wachtlijsten; de Treeknorm voor jeugdzorg wordt anno 2009 in bijna 40 % van de gevallen overschreden. Wachttijden van een half jaar zijn geen uitzondering.
Behandeling gewenst
Samen met een brede groep specialisten van het Wilhelmina Kinderziekenhuis in Utrecht, en het Academisch Medisch Centrum Amsterdam, hebben de Rutgers Nisso Groep, de UvA en Interapy een speciale online schrijfbehandeling ontwikkeld voor jonge slachtoffers van seksueel geweld. Het project werd financieel mogelijk gemaakt door het Innovatiefonds Zorgverzekeraars en de stichting Achmea Slachtoffer en Samenleving.
Resultaten
Uit de resultaten van het uitgevoerde onderzoek blijkt dat de online behandeling zeer effectief is: 72 % van een groep behandelde seksueel getraumatiseerde jongeren tussen de 14 en de 25 jaar raakte ermee van zijn klachten af. Ze voelden zich na de behandeling bovendien sterker.
Vergoed door zorgverzekering
De online behandeling is vanaf vandaag landelijk beschikbaar. Hij duurt 12 weken en wordt uitgevoerd door speciaal getrainde psychologen van Interapy en Fier Fryslân. De behandeling wordt vergoed in het basispakket van elke zorgverzekering en kent geen wachtlijst. Jongeren die seksueel bedreigd, aangerand of verkracht zijn, kunnen informatie over de online behandeling vinden op de site van intherapy (http://www.interapy.nl)
|
| 324 keer bekeken, 0 reacties |
|
|
|
| [Nieuws] 'Variatie borderlinekenmerken genetisch bepaald' |
| geplaatst door Ex-Member, 15 September 2009 - 11:31, Nieuws |
Variatie borderlinekenmerken genetisch bepaald
Uitgegeven: 14 september 2009 15:26
Laatst gewijzigd: 14 september 2009 15:47
AMSTERDAM -
De variatie in kenmerken van de borderlinepersoonlijkheidsstoornis (BPS) is in belangrijke mate genetisch bepaald.
© www.gezondheidsnet.nl
Genen in het chromosoom 9 zijn mogelijk verantwoordelijk voor die variatie.Dat is de uitkomst van een onderzoek van Marijn Distel, waarop zij woensdag aan de VU in Amsterdam promoveert.
Mensen die aan BPS lijden zijn impulsief, reageren extreem en hebben moeite met het onderhouden van relaties. Deze kenmerken variëren in hevigheid, maar zijn er voortdurend.
Erfelijke aanleg
Distel vroeg zich af of verschillen tussen borderlinepersoonlijkheidskenmerken verklaard kunnen worden door verschillen in erfelijke aanleg.
Ze deed een groot onderzoek onder tweelingfamilies uit Nederland, België en Australië. Meer dan 15.000 tweelingen en hun familieleden vulden een vragenlijst in over de persoonlijkheidskenmerken.
Genetische aanleg
De scores op de vragenlijst lieten een grote variatie van laag naar hoog zien. Genetische aanleg bleek een belangrijke rol te spelen in het verklaren van deze variatie.
Nog onbekende genen in het chromosoom 9 zijn volgens Distel verantwoordelijk voor de variatie.
Omgevingsfactoren
Bij sommige mensen spelen niet alleen genen maar ook omgevingsfactoren een rol. Distel keek naar de rol van stressvolle gebeurtenissen, zoals een geweldsmisdrijf of een scheiding.
''Mensen die het slachtoffer zijn van een seksueel misdrijf lopen een bijzonder groot risico op BPS; bij hen spelen genetische factoren zelfs in mindere mate een rol dan bij mensen die deze traumatische gebeurtenis niet hebben meegemaakt'', aldus de promovenda.
© ANP
|
| 637 keer bekeken, 7 reacties |
|
|
|
| [Artikel] Pillen of praten |
| geplaatst door klaproos, 30 Augustus 2009 - 14:53, Nieuws |
Een artikel uit de krant dit weekend, vond het wel interessant, dus wil het even met jullie delen.
Alleen heb ik het gevoel dat de geïnterviewde de maatschappelijke processen nogal zwart-wit ziet.
http://www.standaard.be/Artikel/Detail.aspx?artikelId=LB2E9C3A
| Quote: | Afscheid van Oedipus
* zaterdag 29 augustus 2009
*
* Auteur: Gilbert Roox
Afscheid van Oedipus
Afscheid van Oedipus
Pillen of praten — Pillen of praten: het debat lijkt vandaag ten einde. De psychotherapie heeft afgedaan. Zelfs nogal wat psychologen en psychiaters zweren bij de breinwetenschap. 'De slinger is te ver doorgeslagen', waarschuwt psychoanalist Paul Verhaeghe.
Illustratie Dirk Huyghe
U bent een psychoanalist van de Freudiaanse school, strekking Lacan. Maar veel oedipuscomplexen en klassieke neurosen ziet u dezer dagen niet meer in uw praktijk.
'Nee, dat is een uitzondering geworden. Tegenwoordig heb je vooral een bont allegaartje van borderlinepatiënten: somatisering, anorexie, vreetbuien, zelfverminking, verslavingen van drugs tot seks. Actuaalpathologie noem ik dat. Het lichaam staat centraal in het hier en nu. Dit zijn mensen met fysieke klachten zonder band met een levensverhaal, mensen die in de onmiddellijkheid leven en niet eens over hun klachten kunnen praten. Bij gebrek aan hechting hebben ze nooit geleerd met de Ander om te gaan. Ze hebben geen symbolische verankering en geen identiteit. Eigenlijk zijn ze leeg. Wanhoop is bij deze patiënten een betere beschrijving dan depressie.'
Zoals die op het eerste gezicht best coole jongeman die plots iemand neerstak omdat die hem een sigaret weigerde.
'Ja, dat zie je bij veel jongeren op de dool: een explosieve combinatie van verveling, gebrek aan zelfbesef en puur afreageren. De media noemen dat dan “zinloos geweld, - zinloos omdat het alleen gaat om drift lozen. In de therapie zijn dat hele moeilijke patiënten omdat er geen hulpvraag en dus ook geen spontane overdracht is.'
Legt u die dan ook op de klassieke sofa?
'Geen denken aan. Dan flippen ze helemaal. Daar moet je face to face mee praten, omdat ze iedereen wantrouwen. Dat wantrouwen doorbreken wordt bijna het doel op zich van de therapie. De patiënt moet meewerken en dat is niet evident.'
Innige deelneming als u met gesprekken een heel verknipt leven moet proberen terug op te bouwen. Dat lijkt een 'Mission Impossible'.
'In vijf jaar kan je toch heel wat met dat soort bodemloze jongeren bereiken. De vraag is: hebben we dat ervoor over? Of houden we het liever bij de simpele oplossingen à la mode: boot camps en jeugdgevangenissen? Of de “Kärchertherapie, van Sarkozy in de Franse banlieues? Niet dat die harde aanpak niet onvermijdelijk is soms, maar hij hoeft echt niet het eerste en het laatste woord te zijn.'
Al die pillen, al die therapeuten de dag van vandaag, maar intussen nemen de depressies en angsten steeds maar toe. In onze westerse verzorgingsstaat is de psychische ontreddering nog nooit zo groot geweest. De eerste generaties die nooit honger of oorlog gekend hebben, zijn ook die met de meeste depressies en zelfmoorden.
'Dat kan je de therapeuten of de pillen dus niet verwijten. Het grootste risico voor de mentale gezondheid is sociale ontwrichting, stelt de Wereldgezondheidsorganisatie. Of zoals klinische psychologen zeggen: mensen hebben veilige hechtingen nodig. Om als individu te groeien, moeten ze gedragen worden door een groep, een gemeenschappelijke cultuur van normen en waarden. Dat is vandaag veel minder het geval. Je hebt steeds meer verweesde mensen, zonder stabiele sociale relaties. Hun identiteit is ondermijnd, met een knagend verlies aan zekerheid en veiligheid tot gevolg.'
'De veilige familiale haven is verdwenen en ook hun job geeft mensen geen identiteit meer. Onze vaders konden nog een heel leven voor dezelfde baas werken en hun vakmanschap als een reden tot trots zien. Met het “nieuwe kapitalisme, is dat ondenkbaar geworden: bedrijven zijn nu anonieme multinationals en iedereen verandert om de haverklap van job. Met grote onzekerheid en een gevoel van onveiligheid tot gevolg.'
'ADHD is de norm, flexibiliteit een verplichting, burn-out het gevolg', schrijft u.
'Waarbij burn-out niet per se te maken heeft met hard werken. Jawel, mensen werken veel harder dan vroeger, maar het probleem is dat ze er nauwelijks waardering voor krijgen. Ze worden via allerlei evaluaties tegen elkaar opgezet om steeds hogere targets te halen. Weg solidariteit en onderling vertrouwen, enkel de beste mag blijven en iedereen is vervangbaar. Zelfs de werknemers met het meeste ervaring, want in de hedendaagse managementcultuur is ervaring een handicap, een resistance to change. Oudere werknemers hebben te veel praatjes en dus worden ze bij voorrang weggesaneerd als ballast.'
'Onze meritocratie maakt het er niet beter op. Winnaars zouden dat uitsluitend op grond van hun eigen verdienste zijn. Een fabeltje natuurlijk, maar verliezers hebben nu zelfs geen excuus meer voor hun falen. En dus eindigen ze steeds vaker in de psychiatrie. De jongste decennia kennen we een epidemie van nieuwsoortige aandoeningen, waarvan de diagnose als een scheldwoord op de speelplaats weerklinkt: loser!, autist! De een heeft de ratrace verloren, de ander wil niet meer meedoen.'
'Voor het gemak doen we of dat alleen maar om individuele uitvallers gaat, maar we horen te beseffen dat ons sociaaleconomisch bestel zelf gestoord is en aan de lopende band dit soort van problemen produceert. Een bestel dat stabiele groepsvorming ondergraaft, leidt onvermijdelijk tot problemen op het vlak van identiteitsvorming. Heel wat mensen slagen er niet eens meer in een eigen identiteit te ontwikkelen, ze zijn en voelen zich “leeg,.'
Het is de schuld van de samenleving: dat geluid hebben we in jaren niet meer gehoord.
'Allicht omdat de kater die we hebben overgehouden aan de antipsychiatrie van de jaren zeventig te groot is. Alles heette toen een zaak van opvoeding en een repressieve samenleving te zijn, het individu zelf zat er voor niets tussen. Verander de maatschappij en alle psychiatrische instellingen kunnen dicht, want in één klap zijn er geen schizofrenen meer. Dat is natuurlijk naïeve onzin, maar vandaag lijkt het erop dat we in onze reactie het kind met het badwater hebben weggegooid. Je kan toch moeilijk volhouden dat de golf van depressies in het welvarende Westen zomaar uit de lucht komt vallen. Dat heeft alles te maken met onze doldraaiende maatschappij.'
Sociale normen worden vandaag ook weer psychiatrische normen, nog iets waartegen de antipsychiatrie zich vroeger sterk afzette.
'Denk aan de zogenaamde Oppositional defiant disorder bij kinderen. Dat gaat om liegen, stelen, brandjes stoken: iets wat wij allemaal allicht in onze kindertijd hebben uitgehaald. Vroeger heette dat “stout, zijn, maar vandaag wordt dat als een stoornis betiteld. Net zoals onrustige kinderen in de klas plots ADHD'ers heten en in grote getale aan de Rilatine worden gezet.'
Die labeling is het werk van het Amerikaanse psychiatrische handboek, de DSM. U spreekt zonder omhaal van 'DSM-bilisering': sinds de jaren vijftig is het aantal psychische stoornissen verveelvoudigd. Het zijn er intussen al meer dan driehonderd en bijna elke vorm van afwijkend gedrag krijgt een stoornisetiket opgeplakt.
'De DSM is de Bijbel van de psychiatrie: je gelooft erin of niet, maar eraan ontsnappen is onmogelijk. Op zich zet de DSM alleen een aantal afwijkende gedragingen op een rijtje. Daar wordt dan een naam opgeplakt die een veronderstelde categorie definieert, terwijl het in feite om niet meer gaat dan een gedragsbeschrijving van iets dat we meestal niet begrijpen. Niemand weet waarom er tegenwoordig zoveel kinderen zijn met aandachtsmoeilijkheden, die ook nog eens niet kunnen stilzitten. Tot de DSM eraan komt met zijn lijstje en plots “weten, we dat het om ADHD gaat en we hebben er bovendien ook nog eens een pil voor, zij het geen geheel onschadelijke. Welnu, dat is boerenbedrog.'
'Voor mij is de klinische bruikbaarheid van de DSM nul. In een aantal gevallen gaat het meer om een negatief waardeoordeel dan om een ernstige diagnose. Eigenlijk zijn het diagnoses in het luchtledige.'
Een volgende stoornis in de maak is het rouwsyndroom, lees ik deze week in de krant.
'Volgens de nieuwe editie van de DSM mag een mens niet langer dan een half jaar rouwen. Terwijl we uit de praktijk weten dat mensen er gemiddeld minstens twee jaar over doen om min of meer in het reine te komen met de dood van een geliefde en verder te gaan met hun leven, zoals dat zo mooi heet. Toch zal rouw binnenkort allicht als een psychische stoornis in de DSM worden opgenomen, waarna het probleem stoer met antidepressiva zal worden aangepakt. Overigens weten de meeste clinici dat het niet klopt, dat DSM-beschrijvingen geen echte ziektes aanduiden en dat de keizer naakt is. Maar toch gaan we er met zijn allen driftig mee door.'
En zo raakt stilaan ons hele leven gemedicaliseerd. Er is een pilletje voor elke tegenslag.
'Big Pharma verdient er goed aan. En de mensen hebben dat graag: een pilletje slikken kost zoveel minder moeite dan jezelf in vraag te stellen. Mensen houden ook van ziektelabels: het pleit hen vrij van verantwoordelijkheid. Het is een terugkerend fenomeen. In de tijd van de antipsychiatrie kregen papa en mama de schuld van alles. Op zeker ogenblik leek het bijna of iedereen was als kind misbruikt, dankzij de Recovered Memory Therapy, een van de grootste psychotherapeutische zwendels ooit.'
'Vandaag de dag heet het dan weer dat alle psychische stoornissen een biologisch-genetische oorzaak hebben. Dat pleit het individu vrij, zijn verhaal is zelfs van geen enkel belang meer. Depressie heeft immers niets te maken met een verlieservaring noch met sociale isolatie, het is simpelweg een tekort aan serotonine dat je met de hulp van antidepressiva bijstelt.'
'Intussen wordt de effectiviteit van antidepressiva zwaar overschat, zo blijkt uit onafhankelijk onderzoek. Bij dertig tot vijftig procent van de depressielijders werken ze zelfs helemaal niet. Het is bovendien een kwestie van uitproberen. Lichttherapie en hardlopen blijken vaak even efficiënt te zijn, werken sneller en hebben veel minder neveneffecten. Voor de meeste patiënten werken antidepressiva nauwelijks beter dan placebo, zelfs de SSRI's zoals prozac. Vandaag zien we ook steeds meer depressies die de vorm hebben van een identiteitsprobleem: “Ik ben niets, ik kan niets, ik voel me waardeloos,. En daar raak je met pillen alleen zeker niet uit.'
'Pillen of praten' was het grote debat van het afgelopen decennium. Intussen lijkt de biologische aanpak het pleit helemaal gewonnen te hebben. Uw boek heet niet voor niets 'Het einde van de psychotherapie' - zonder vraagteken.
'Ik hoop dat het alleen de waan van de dag is. Voorlopig is er nog bar weinig hard bewijs dat alle psychische stoornissen een biologische oorzaak hebben, en de hersenwetenschappers erkennen dat. Maar het grote publiek trapt gretig in de promopraatjes van de farma-industrie, die genetica en neurologie de hemel in prijst. En ook heel wat psychotherapeuten lijken zich erbij te hebben neergelegd dat voor hun vak alleen nog een bijrolletje is weggelegd. Dat is voor mij nog het meest verbazende. Allicht heeft het te maken met teleurstelling na de hoogconjunctuur van de jaren zeventig, toen we de mens opnieuw gingen uitvinden. Naar analogie met de Freudiaanse penisnijd sprak Stephen Jay Gould ooit van Physics Envy: de menswetenschappers willen o zo graag ook échte wetenschap bedrijven. En toegegeven, psychotherapie is geen verhaal van grote successen. We hebben geen antwoord op de grote existentiële vragen. We zullen nooit iemand volmaakt gelukkig kunnen maken. Een hele frustratie voor patiënten die alles willen en wel meteen. Maar zich bewust zijn van het menselijk tekort is het begin van alle wijsheid.'
'Intussen werken psychofarmaca lang niet zo goed als in de reclame beweerd wordt. Neuroleptica bijvoorbeeld werken niet bij dertig procent van de schizofrene patiënten, en hebben altijd aanzienlijke neveneffecten. En van het merendeel van de psychofarmaca weten we niet hoe ze werken en zelfs niet eens waarom ze werken. Dat is dus veeleer hocus-pocus, een zaak van toevallige ontdekkingen. Denk aan de antirookpil Zyban die vroeger een weinig succesvol antidepressivum was. En wie weet nog dat viagra oorspronkelijk een middel tegen hoge bloeddruk was?'
Maar is de psychotherapie dan geen hocus-pocus, zullen tegenstanders zeggen. Van de meeste vormen valt niet eens wetenschappelijk vast te stellen dat ze doeltreffend zijn.
'Ja, maar dat is dan vooral een probleem van dat onderzoek. In Nederland maken op dit ogenblik de DBC's (DiagnoseBehandelCombinaties) furore. Naar het voorbeeld van de evidence based medicine zoeken ze de beste - lees de goedkoopste - therapie voor psychische aandoeningen. Maar 95 procent van de psychotherapieën past niet in het onderzoeksmodel, omdat dat met korte kuren en met zeer sterk geselecteerde patiëntengroepen werkt. Je mag bijvoorbeeld maar één enkele stoornis hebben, depressiepatiënten mogen geen zelfmoordgedachten koesteren, gezinstherapie kan niet onderzocht, enzovoort. Die DBC-protocollen gaan dus uit van het soort patiënten dat wij in onze dagelijkse praktijk nooit tegenkomen. Maar zorgverzekeraars vinden het geweldig. Met protocollen werken is goedkoop en omdat het allemaal handboekgedreven is, heb je geen ervaring als psychotherapeut meer nodig. Zelfs paramedici kunnen het in bijscholing leren.'
'De grote vraag is: werkt dat ook in de complexiteit van het ware leven? Ik vrees van niet. Patiënten staan na uiterlijk een jaar weer bij de therapeut, want zo is dat nu eenmaal met korte protocollaire kuren van enkele weken. En uiteindelijk zou dat wel eens tot de conclusie kunnen leiden dat die hele psychotherapiehandel niet deugt. Dat noem ik nu perverse besluitvorming. Want er bestaan best wel zeer effectieve therapieën, maar die evalueren is niet altijd een simpele zaak. Psychotherapie werkt niet volgens strak afgebakende voorschriften en elke behandeling is anders omdat elke patiënt anders is. Zoals Freud ooit zei: 'Het is een schaakspel'. Je kent de openingszet en het einde maar daartussen liggen oneindig veel variaties.'
Met de toenemende bureaucratisering van de zorg ziet de toekomst er voor psychotherapeuten hoe dan ook zorgelijk uit.
'Ach, sinds de predestinatietheorie in de christelijke theologie is het al een eeuwigdurende slingerbeweging. Wat geeft de doorslag: lichaam of psyche, opvoeding of erfelijkheid? Ook in dit geval zal de slinger vroeg of laat wel weer de andere kant uitslaan. Alleen vrees ik dat het dan de richting van de alternatieve therapieën zal uitgaan en dan belanden we van de regen in de drop. Nederland is niet alleen een voorloper in de vermarkting van de zorg, maar ook een kampioen wat gebedsgenezers en handopleggers betreft. Dat zijn twee kanten van dezelfde medaille, denk ik. Voor de rest kan ik alleen maar hopen dat er ooit weer ruimte komt voor een langdurige psychotherapie die nog peilt naar oorzaken en betekenis. Volgens een onderzoek van een Duitse verzekeraar is zo'n aanpak zelfs economisch rendabel. Want ook honderden therapie-uren kosten de gemeenschap nog altijd veel minder dan een langdurig verblijf in de psychiatrie of in de gevangenis. Dat komt tegenwoordig trouwens bijna op hetzelfde neer. De kinderpsychiatrie valt nu al bijna volledig samen met de bijzondere jeugdzorg en de volwassenenpsychiatrie evolueert onvermijdelijk ook in de richting van de forensische sector.'
Paul Verhaeghe, Het einde van de psychotherapie, Bezige Bij, 256 pagina's, 19,90 euro |
|
| 446 keer bekeken, 1 reacties |
|
|
|
| [Nieuws] 'Antidepressiva verdubbelen risico op zelfmoord' |
| geplaatst door Ex-Member, 14 Augustus 2009 - 10:34, Nieuws |
'Antidepressiva verdubbelen risico op zelfmoord bij jongeren'
Uitgegeven: 13 augustus 2009 22:35
Laatst gewijzigd: 14 augustus 2009 08:15
AMSTERDAM - Mensen die antidepressiva slikken en jonger zijn dan 25 jaar, hebben twee keer zoveel kans om zelfmoordgedachten te krijgen als mensen die placebo's slikken.
Daarmee hebben jongeren evenveel kans op zelfmoord als tieners en kinderen.
Dat concluderen Amerikaanse wetenschappers die hun onderzoek deze week publiceerden in het medische vakblad British Medical Journal. De onderzoekers analyseerden 372 studies waarbij twaalf verschillende antidepressiva werden getest.
Minder zelfmoordgedachten
Volwassenen ouder dan 25 vertoonden niet meer zelfmoordgedachten, en senioren boven de 65 vertoonden er zelfs minder als ze antidepressiva slikken.
Het effect was het sterkst bij tieners die de pillen kregen, maar aan een andere psychische stoornis leden dan depressie.
Neveneffecten
Onderzoeker John Geddes van de universiteit van Oxford adviseert dokters om bij 18-jarigen het gebruik van antidepressiva te beperken en te focussen op cognitieve therapie. "Het is duidelijk dat antidepressiva verschillen in neveneffecten en efficiëntie".
Onderzoeksleider Marc Stone is het met hem eens. "De bevindingen steunen het idee dat antidepressiva twee onafhankelijke effecten kunnen veroorzaken: het ongewenste effect van zelfmoordgedachten en zelfmoordgedrag en het beschermende effect dat depressie vermindert en daardoor zelfmoordrisico's doet afnemen."
Meer zelfmoord
In een wetenschappelijk artikel dat in september 2007 in de American Journal of Psychiatry werd gepubliceerd, stelden onderzoekers vast dat het nemen van minder antidepressiva juist leidt tot meer zelfmoord bij kinderen en pubers.
Zo ontdekten ze dat het aantal zelfmoorden van kinderen en pubers tussen 2003 en 2005 met 49 procent toenam terwijl het aantal voorschriften van antidepressiva met 22 procent daalde.
Weinig nut
In een Brits onderzoek dat begin 2008 werd gepubliceerd, stelden de onderzoekers dat antidepressiva maar 'weinig nut' hebben.
Zij ontdekten dat antidepressiva als Seroxat en Prozac alleen zéér depressieve mensen helpen, maar voor de meeste patiënten geen nut hebben.
© NU.nl
|
| 435 keer bekeken, 0 reacties |
|
|
|
| [Nieuws] Eerste alternatief pro-ana websites |
| geplaatst door Ex-Member, 31 Mei 2009 - 19:55, Nieuws |
LEIDSCHENDAM - Proud2bme.nl is de eerste website in Nederland die een alternatief biedt voor de vele pro-ana websites. Pro-ana websites prijzen een eetstoornis aan als een positieve levensstijl, en nemen sterk in aantal toe.
Eerste alternatief pro-ana websites www.Proud2bme.nl is een nieuwe online community voor jongeren waar zij geheel vrijblijvend en anoniem vragen kunnen stellen en ervaringen kunnen delen over eetproblemen.
Een klein team van ervaringsdeskundigen en professionals zorgt ervoor dat Proud2bme de eerste website in Nederland wordt, die jongeren een verantwoord alternatief biedt voor de vele pro-ana sites. De site benadrukt een positief zelfbeeld en biedt uitgebreide informatie, forum, chats en ervaringsverhalen.
De website is een initiatief van Centrum Eetstoornissen Ursula (CEU). Projectleider Scarlet Hemkes heeft vorig jaar een actie opgezet om een einde te maken aan pro-ana websites. Haar hyvespagina leverde niet alleen ruim 30.000 leden op, maar ook veel hulpvragen.
Door: Redactie
Bron: Proud 2b me - 27-05-2009
|
| 901 keer bekeken, 3 reacties |
|
|
|
|
|
|
| [Nieuws] Psychose beter te behandelen in eigen omgeving |
| geplaatst door Ex-Member, 19 Mei 2009 - 13:43, Nieuws |
TILBURG - Jongeren met psychotische klachten herstellen beter als ze een behandeling krijgen in eigen omgeving.
Dit blijkt uit onderzoek van gezondheidswetenschapper Giel Verhaegh. Hij promoveert woensdag 20 mei aan de Universiteit van Tilburg.
Voor zijn onderzoek verzamelde Verhaegh informatie van in totaal 149 patiënten. Deze groep zat in het begin van de herstelfase en had nog veel last van psychotische belevingen.
ACT
Ze kregen een behandeling volgens het Assertive Community Treatment (ACT). Bij deze behandelmethode biedt een team van verscheidene professionals zorg aan een kleine groep patiënten. De behandeling kenmerkt zich door actief ingrijpen en heeft een preventief karakter. Bij voorkeur wordt de hulp geboden in de eigen omgeving.
Het doel van ACT is voorkomen dat de toestand van patiënten verder verslechtert en ook dat zij in staat worden gesteld hun oude rollen in de maatschappij weer snel op te pakken.
Het behandelmodel blijkt opvallend goede resultaten op te leveren. De resultaten op het gebied van kwaliteit van leven, sociaal functioneren en psychische conditie blijken beter dan die van de reguliere zorg. Ook vallen de kosten van ACT lager uit.
Door: Redactie
Bron: Universiteit van Tilburg - 15-05-2009
www.gezondheidsnet.nl
|
| 354 keer bekeken, 0 reacties |
|
|
|
|
