Zelfmoord; Zelfdoding; Suïcide

In dit topic vind je allerlei informatie terug over de diverse psychische 'stoornissen'. Als je informatie mist, of als je nog meer interessante informatie hebt, stuur dat dan svp in een mail naar beheer@easethepain.nl.

Waarschuwing

Als je je herkent in informatie, die hieronder staat, dan wilt dat nog niet zeggen dat je datgene ook daadwerkelijk hebt. Een psychiater is de enige die een diagnose kan stellen. Als je je ergens in herkent, dan kun je dat natuurlijk wel aangeven bij je hulpverlener, maar je kunt jezelf hierop nooit diagnosticeren.

Daarnaast is het belangrijk om te weten dat veel diagnose's uit de DSM puur een karakterbeschrijving zijn. Ze zijn niet gebaseerd op wetenschappelijke onderbouwing, of zijn gebaseerd op een pseudowetenschap. Als je aan een psychische 'stoornis' lijdt, dan wil dat nog niet zeggen dat je ziek bent. Zoals bijv. bij ADHD hyperactiviteit en concentratieproblemen kenmerken zijn, wil dat nog niet zeggen dat iemand die hyperactief is of concentratieproblemen heeft ziek is.

Hou dus nooit teveel vast aan een diagnose, het draait niet om de diagnose, maar om jouw toekomst. Begin dan ook niet zonder meer met het slikken van psychiatrische medicatie, maar probeer jezelf eerst er bovenop te vechten zonder deze middelen te gebruiken. De manier waarop je omgaat met de kennis van je eigen gedachtenpatronen en karakterkenmerken zijn grotendeels bepalend voor jouw psychische welzijn in de toekomst. Daarnaast heeft medicatie ook de nodige bijwerkingen, zoals verhoogd risico op agressie, destructief gedrag en zelfmoordneigingen. Deze bijwerkingen komen relatief vaak voor, en kunnen desastreuze gevolgen hebben. Dat terwijl deze bijwerkingen veelal niet vermeld worden door medicijnfabrikanten en hulpverleners.

Inhoud

• Zelfmoord
• Herkenningssignalen
• Poging tot zelfmoord
• Overdosis Paracetamol/Ibuprofen/pijnstillers
• 'Nooit meer een trein'

Zelfmoord

We zijn geboren met het vermogen onszelf te doden. Elk jaar maken wereldwijd een miljoen mensen die keuze. Zelfs in culturen waar zelfdoding illegaal of taboe is, doden mensen zichzelf. Veel mensen met zelfmoordgedachten zien geen andere uitweg. De dood is voor hen op dat moment de enige keuze, en de intensiteit van hun zelfmoordgevoelens moet niet onderschat worden - ze zijn echt, sterk en dringend. Eenvoudige oplossingen zijn er niet.

Maar het volgende is ook waar:

Zelfdoding is vaak een permanente oplossing voor een tijdelijk probleem. Als we depressief zijn, zijn we vaak volledig gefixeerd op het moment. Een week of een maand later kan de situatie er heel anders uit zien. De meeste mensen die ooit aan zelfdoding hebben gedacht, zijn nu blij dat ze leven. Ze zeggen dat ze niet een eind aan hun leven wilden maken, maar alleen de pijn wilden stoppen.

De belangrijkste stap is met iemand te praten. Mensen die aan zelfdoding denken, moeten niet proberen hun moeilijkheden in hun eentje op te lossen. Ze moeten nu hulp vragen. Praat met familie of vrienden. Alleen al het praten met een familielid, een vriend of een collega kan een enorme opluchting geven. Praat met een vertrouwenspersoon. Sommige mensen kunnen niet met familie of vrienden praten. Sommigen praten liever met een vreemde. Overal ter wereld bestaan hulpdiensten, bemand met vrijwilligers die getraind zijn in het luisteren. Praat met een dokter. Iemand die lange tijd zwaarmoedig is of zelfmoordneigingen heeft, kan aan depressie lijden.

De tijd is een belangrijke factor om 'verder te kunnen gaan', maar wat er in die tijd gebeurt is ook van belang. Iemand die aan zelfdoding denkt, moet zo snel mogelijk over z'n gevoelens praten. En daarvoor ben je bij deze club aan het goede adres en is er al een belangrijke stap in de goede richting gezet.

Cijfers over zelfmoord

• In Nederland plegen jaarlijks ongeveer 1500 mensen zelfmoord. In 2007 pleegden in Nederland 1353 mensen zelfmoord, waarvan circa 50 jongeren tot 19 jaar. Er worden jaarlijks ongeveer 100.000 zelfmoordpogingen ondernomen. Elk jaar overwegen ruim 400.000 mensen zelfmoord te plegen.
• In België plegen jaarlijks ongeveer 2250 mensen zelfmoord. In België is zelfmoord de tweede meest voorkomende doodsoorzaak bij jonge mannen van 20 tot 24 jaar en de derde doodsoorzaak bij jonge vrouwen van die leeftijd. In de leeftijdsgroep van 25 tot 34 jaar is zelfmoord zelfs de eerste doodsoorzaak.
• Depressie maakt de kans op zelfdoding 15 tot 20 maal zo groot.

Fabels over zelfmoord

Fabel 1: Iemand die ooit zelfmoordneigingen heeft, zal die altijd houden.

FOUT!
Mensen die zichzelf willen doden hebben slechts een beperkte periode zelfmoordneigingen. In die periode komen ze er overheen, krijgen ze hulp of gaan ze dood.

Fabel 2: Als iemand ooit geprobeerd heeft zichzelf te doden, is de kans veel kleiner dat hij of zij het nog eens probeert.

FOUT!
80% van alle gelukte zelfmoorden volgden op eerdere pogingen. Dit geldt vooral voor jonge mensen.

Fabel 3: Mensen met zelfmoordneigingen willen niet persé sterven.

GOED!
Tegenstrijdigheid is een opvallend kenmerk van mensen met zelfmoordneigingen. Velen willen niet sterven, maar alleen ontsnappen aan een ondraaglijke situatie.

Fabel 4: Het is een slecht idee om mensen te vragen of ze zelfmoordneigingen hebben. Het praten over zelfmoord zou hun het idee kunnen geven dat ze zichzelf moeten doden.

FOUT!
Mensen zouden kunnen denken dat het veiliger is om niet over zelfmoord te praten met iemand die plannen in die richting heeft. Het tegendeel is waar, praten kan helpen een oplossing te vinden voor sommige zwaarwegende problemen en de spanning wegnemen. De bereidheid van mensen om te luisteren laat zien dat ze het zich aantrekken en willen helpen.

Fabel 5: Als iemand die depressief is of zelfmoordneigingen heeft, zich beter voelt, betekent dat gewoonlijk dat het probleem is opgelost.

FOUT!
Als iemand die depressief is of zelfmoordneigingen heeft, plotseling gelukkiger lijkt, neem dan niet aan dat het gevaar geweken is. Iemand die besloten heeft zichzelf te doden, kan zich 'beter' of opgelucht voelen omdat een besluit genomen is. Ook kan een erg depressief iemand de energie missen om zelfmoordgedachten in daden om te zetten. Zodra ze weer meer energie hebben, kunnen ze alsnog hun plan uitvoeren.

Fabel 6: Jonge mannen lopen het grootste risico zichzelf te doden.

GOED!
In veel landen hebben mannen in de leeftijd van 18 tot 24 jaar de grootste kans zichzelf te doden.

Fabel 7: Mensen die zeggen dat ze zichzelf zullen doden, doen dat in feite nooit. Het is een manier om spanning kwijt te raken. Degenen die zichzelf doden praten er gewoonlijk niet over. Ze gaan gewoon hun gang en doen het.

FOUT!
De meeste mensen praten er over of doen iets dat erop wijst dat ze zichzelf gaan doden. Geef jezelf niet de schuld als je het niet zag aankomen, maar als je je zorgen maakt over iemand die u kent, zorg er dan voor dat je alles leest over de waarschuwingssignalen die een zelfmoordpoging aankondigen, en zoek ook uit wat je kunt doen om te helpen.

Herkenningssignalen

Zelfmoord is zelden een impulsieve beslissing. In de dagen en uren voordat mensen zichzelf doden, zijn er gewoonlijk aanwijzingen en waarschuwingssignalen. De sterkste en meest verontrustende tekenen zijn verbaal - 'Ik kan niet meer verder', 'Niets doet er meer toe' of zelfs 'Ik denk erover om er een eind aan te maken.' Zulke opmerkingen moeten altijd serieus worden genomen.

Andere veel voorkomende tekenen zijn:

• Neerslachtig of teruggetrokken worden
• Roekeloos gedrag
• Zaken op orde maken en waardevolle bezittingen weggeven
• Een opvallende verandering in gedrag, houding of uiterlijk
• Overmatig alcohol- of druggebruik
• Een groot verlies of verandering van leven moeten verwerken

De volgende lijst geeft meer voorbeelden die er allemaal op kunnen wijzen dat iemand overweegt zelfmoord te plegen. Natuurlijk leiden deze situaties in de meeste gevallen niet tot zelfmoord. Maar in het algemeen geldt hoe meer tekenen iemand vertoont, hoe groter het risico van zelfmoord.

Situaties:

• Seksueel misbruik of mishandeling
• Een familie waarin zelfmoord of geweld vaker voorkwamen
• De dood van een goede vriend of familielid
• Een relatie die eindigt in een scheiding
• Het niet goed doen op school, ophanden zijnde examens, examenresultaten
• Verlies van baan, problemen op het werk
• Dreigende juridische acties
• Recente gevangenneming of aanstaande invrijheidstelling

Gedrag:

• Huilen
• Vechten
• De wet overtreden
• Impulsiviteit
• Zelfverminking
• Schrijven over dood en zelfmoord
• Vroeger zelfmoordgedrag
• Extreem gedrag
• Veranderingen in gedrag

Fysieke verandering:

• Gebrek aan energie
• Verstoorde slaappatronen - te veel of te weinig slaap
• Verlies van eetlust
• Plotselinge gewichtstoename of gewichtsverlies
• Toename van onbeduidende ziektes
• Verandering in seksuele belangstelling
• Plotselinge verandering van uiterlijk
• Gebrek aan belangstelling voor het uiterlijk

Gedachten en Emoties:

• Gedachten aan zelfmoord
• Eenzaamheid - gebrek aan steun van familie en vrienden
• Afwijzing, zich uitgesloten voelen
• Grote droefheid of schuldgevoelens
• Niet in staat zijn om verder te kijken dan een heel beperkt gezichtsveld
• Dagdromen
• Bezorgdheid en spanning
• Hulpeloosheid
• Verlies van eigenwaarde

Tips voor een ander

Wees stil en luister!

Als iemand depressief is of zelfmoordgedachten heeft, is onze eerste reactie proberen te helpen. We geven advies, delen onze eigen ervaringen mee en proberen oplossingen te vinden. We doen er beter aan onze mond te houden en te luisteren. Mensen met zelfmoordgedachten hebben geen behoefte aan antwoorden of oplossingen. Ze willen een veilige plaats waar ze hun angst en bezorgdheid kunnen uiten, waar ze zichzelf kunnen zijn.

Luisteren - echt luisteren - is niet gemakkelijk. We moeten de neiging onderdrukken om iets te zeggen - een opmerking te maken, iets aan een verhaal te willen toevoegen of advies te willen geven. We moeten niet alleen luisteren naar de feiten die iemand ons vertelt, maar ook naar de gevoelens die erachter zitten. We moeten de dingen vanuit hun gezichtspunt proberen te begrijpen, niet vanuit het onze. Hier volgen enkele punten om op te letten als u iemand helpt die zelfmoordgedachten heeft.

Wat willen mensen die zelfmoordgedachten hebben?

• Iemand die naar ze luistert. Iemand die de tijd neemt om echt naar ze te luisteren. Iemand die niet oordeelt, advies of een mening geeft, maar al z'n aandacht.
• Iemand om vertrouwen in te hebben. Iemand die hen respecteert en niet probeert de leiding te nemen. Iemand bij wie alles strikt vertrouwelijk blijft.
• Iemand die om hen geeft. Iemand die zichzelf beschikbaar stelt, hen op hun gemak stelt en rustig spreekt. Iemand die geruststelt, accepteert en gelooft. Iemand die zegt: "Ik geef om je."

Wat willen mensen met zelfmoordgedachten niet?

• Alleen zijn. Afwijzing kan het probleem tien keer zo erg doen lijken. Iemand hebben waar je een beroep op kunt doen, maakt heel veel uit.
• Advies krijgen. Preken helpt niet. Evenmin helpt de suggestie 'kop op' of de gemakkelijke verzekering dat 'alles in orde komt'. Analyseer niet, vergelijk niet, verdeel niet in hokjes en bekritiseer niet.
• Ondervraagd worden. Verander niet van onderwerp, heb geen medelijden en doe niet uit de hoogte. Het is moeilijk om over gevoelens te praten. Mensen met zelfmoordgedachten willen niet gehaast worden of in de verdediging gedrongen.

Poging tot zelfmoord

Met de uitdrukking 'poging tot zelfmoord' (tentamen suicidii of TS) bedoelt men de poging die niet leidt tot de dood, inclusief soortgelijke handelingen waarbij het soms niet echt de wens van het slachtoffer is om te overlijden; soms gaat het om een kreet om hulp, of om een manier om anderen zich schuldig te laten voelen en zo tot iets te bewegen. Deze beide vormen van poging tot zelfmoord, waartussen de grens niet scherp is, komen vele malen vaker voor dan een werkelijke zelfmoord. Mensen met deze neiging noemt men in de psychiatrie ook wel parasuïcidaal. Parasuïcide slaat dus op de niet-dodelijke handeling(en) van een persoon die zich opzettelijk verwondt (automutilatie) of zeer riskant gedrag vertoont om een noodkreet aan de omgeving te geven. Hierbij is niet direct een bewuste doodswens aanwezig. Deze handelwijze komt veel voor bij personen met een borderline-persoonlijkheidsstoornis. Veel mensen die uiteindelijk door zelfmoord overlijden, hebben daaraan voorafgaand al eerder pogingen tot zelfmoord gepleegd. Het gebeurt ook dat een poging van iemand die niet werkelijk wil overlijden wel eens onbedoeld slaagt.

Overdosis paracetamol/ibuprofen/pijnstillers

Beste Leden,

Dit ligt me al langere tijd op t hart, en wil t daarom even een zeer duidelijke waarschuwing plaatsen. De laatste tijd heb ik vaak gehoord dat mensen proberen zelfmoord te plegen door een overdosis Paracetamol en/of Ibuprofen.

Ik wil jullie waarschuwen voor deze medicijnen. Ze zijn namelijk wel dodelijk, maar je sterft er pas na 1 à 2 weken aan. In deze periode worden je lever, maag en nieren langzaam stuk voor stuk afgebroken, wat een zeer pijnlijk proces is. Dit komt doordat deze medicijnen bij een overdosis je lever en nieren kunnen vergiftigen. Als deze eenmaal vergiftigd zijn, dan is het langzame proces met hevige pijn onomkeerbaar.

Natuurlijk hoop ik niet dat jullie pogingen zullen doen, alleen wil ik jullie waarschuwen, dat als je pillen wilt gaan slikken uit wanhoop of wat dan ook, laat deze dan staan, want deze kunnen erg snel heftige bijwerkingen oproepen en je lever en nieren onherstelbaar beschadigen.

Dat wil natuurlijk ook weer niet zeggen, dat andere medicijnen geen gevolgen voor je gezondheid kunnen hebben.

'Nooit meer een trein'

In het buitengebied van Groede rijden geen treinen. Daarom juist, koos de voormalig treinmachinist Harry de Jonge voor de Zeeuwse polder. In dertig jaar tijd reed hij negen zelfmoordenaars dood. Hij is daarvan geestelijk zo ziek, dat hij geen trein meer kan zien. Zelfs niet aan de horizon. "Daarom wonen we hier, kijk, alleen bomen en rust", zegt hij, wijzend naar buiten, waar de stilte van het platteland leunt op de droge akkers. Hij woont met zijn vrouw, een geboren Terneuzense, in een vrolijk wit huis.

Harry de Jonge (57), afkomstig uit Ternaard, werd landelijk bekend als de machinist die een schadevergoeding kreeg van Nederlandse Spoorwegen (NS). Hij raakte in 2001 arbeidsongeschikt. Hij zit in de WAO, en is straks, op 1 juni officieel ontslagen bij NS. Maar de doden laten hem niet met rust. Hij ziet ze nog elke nacht in zijn dromen. Hij vertelt het zuchtend, met een gezicht vol groeven, waar de vermoeidheid vanaf druipt.

"Het is zo raar. 's Nachts in die enkele uren dat ik slaap, rijd ik iedereen die op mijn weg komt dood. Ik scheur als een gek door dorpjes en iedereen op mijn weg gaat eraan. Elke nacht. Gek, wordt een mens ervan."

Per jaar storten zich ongeveer tweehonderd mensen voor de trein. Om de dag is er wel zo'n zelfdoding. Veel treinmachinsten maken dat mee, maar zwijgen erover. Harry kreeg ruimschoots zijn macabere deel. "De laatste van de negen was een 32-jarige vrouw uit Rijssen. Een mooie, jonge vrouw, in spijkerpak. Ze liep opeens de rails op, maakte nog een afwerend gebaar en toen hoorde ik een enorm harde klap. Ze werd zo'n vijftig meter meegesleurd. Ik heb gevloekt en gescholden en ben uit de trein gestapt en op het dijkje gaan zitten. Aan de neus van de trein kleefde nog wat bloed en haar."

Harry de Jonge vertelt dit soort verhalen op neutrale toon en de gruwelijkheid ervan lijkt vaak niet door te dringen tot zijn omgeving. Hij zucht weer diep: "Weet hoe het voor een machinist echt is: je komt eraan met je trein, je ziet iemand op het spoor en je weet dat je die iemand gaat doodrijden. Onherroepelijk. Je weet het en je kunt er niets tegen doen. Dat is eigenlijk onbeschrijfelijk."

Het gezin verhuisde eerst van het drukke Twente naar het spoorarme Friesland. Maar zelfs daar, in dat wijde land, reden er te veel treinen voor Harry de Jonge. Groede, in het uiterste zuidwesten van het land, is dan nog het enige alternatief. Ze wonen hier goed, vindt hij. Voor de rest gaat het nog niet goed met de man. Zijn ziekte kwelt hem dag en nacht, hij is voortdurend doodmoe en na zijn officiële ontslag straks, zal hij gaan moeten solliciteren omdat hij nog niet honderd procent in de WAO zit.

"Ik heb 43 jaar hard gewerkt en hier zit ik nu, zoals ik ben. Het enige dat ik op dit moment echt wil en nodig heb is een jaar diepe rust. Een heel jaar rust. Dat wil ik."

Bron: BN/DeStem.